و يعقوب « كانّه جمالات صفر » به ضمه جيم قرائت كرده است ، و آن جمع ( جمالة ) مىباشد ، و گفته‌اند : « جمالة » به معناى « قلس » و آن مفرد « قلوس سفن البحر ( طنابهاى كشتيهاى دريا ) » است . و ابن عباس درباره گفتار خداى - تعالى - : « إِنَّها تَرْمِي بِشَرَرٍ كَالْقَصْرِ » گفته است : كالقصر ، يعنى آن آتش همانند بن درختان بزرگى است كه بر شانه‌هاى سيه‌بختان فرومىافتد ، سپس آن جرقه آتش را به شتران سياه تشبيه كرده است ، و آن وجه تشبيه را جويبر ، از ضحاك روايت كرده است . و چون شتر به سبب بردباريش در خطرها و تحمل بارهاى سنگين در نظر عرب از بزرگترين چيزهاست ، و در بيشتر حالات ، به شتران مثلها مىزدند و آن را به پريان تشبيه مىكردند ؛ چنان كه شاعر رجزسرا گفته است : [ از بحر رجز ] 1074 يرفعن باللّيل اذا ما اسدفا * اعناق جنّان و هاما رجّفا « 15 » و شاعر ديگر اشاره كنان به صفت سختى و شدت ، در تشبيه به شتران گفته است : [ از بحر بسيط ] 1075 يبكى علينا و لا نبكى على احد * لنحن اغلظ أكبادا من الابل « 16 » و ابو خراش هذلى گفته است : [ از بحر وافر ] 1076 لعلّك نافعى يا عرو يوما * اذا جاورت من تحت القبور 1077 اذا راحوا سواى و اسلمونى * لخشناء الحجارة كالبعير « 17 » ( - چون شتر در نزد عرب چنان است كه بيان شد ) همان گونه خداى - تعالى - جرقه آتش دوزخ را به سبب بيان عظمت و هيبت و سطوت و به منظور

--> ( 15 ) - بيت از آن خطفى نياى جرير است . الحيوان ، ج 6 ، ص 173 و لسان العرب ، ريشه ( جن ) ملاحظه شود . ( 16 ) - ابن قتيبه در عيون الاخبار ، ج 2 ، ص 192 آن را به المخبّل نسبت داده است . ( 17 ) - اين دو بيت در الاغانى ، ج 21 ، ص 95 و ديوان الهذليين ، ج 2 ، ص 136 ملاحظه شود .